Początek roku szkolnego to dobry moment, żeby zadać sobie pytanie: jak przyciągnąć młodzież do biblioteki? Problemem często nie jest brak oferty, ale brak wyraźnego powodu, dla którego nastolatek miałby przyjść do biblioteki poza wypożyczeniem lektury. Dlatego zamiast kolejnego spotkania „o książkach” warto wykorzystać to, czym młodzi rzeczywiście się interesują: popkulturę, gry, media społecznościowe czy możliwość stworzenia czegoś własnego. To właśnie wokół takich tematów można budować działania, które prowadzą do książek, ale nie zaczynają się od komunikatu „przyjdź, poczytaj”.
Jak przyciągnąć młodzież do biblioteki? Zacznij od jej zainteresowań
Nie trzeba być ekspertem od wszystkich trendów, żeby lepiej rozumieć młodych odbiorców. Warto natomiast wiedzieć, czym się interesują: jakie oglądają filmy i seriale, w jakie grają gry, jakiej słuchają muzyki, jakie komiksy czytają i jakie światy ich fascynują.
Popkultura może być dobrym punktem wyjścia do działań bibliotecznych. Fantastyka, anime, superbohaterowie, gry czy muzyka pozwalają stworzyć temat, który przyciąga uwagę. Przy tak zbudowanym fundamencie możemy szukać odpowiednich nawiązań i popychać młodzież w stronę książek, komiksów i innych zbiorów biblioteki.
Popkultura w bibliotece – wykorzystaj moment, który już przyciąga uwagę
Młodzież konsumująca dziś popkulturę funkcjonuje w świecie silnych kontekstów budowanych wokół konkretnych dzieł. Premiera filmu, nowej gry czy serialu rzadko jest już tylko premierą – towarzyszą jej zwiastuny, materiały w mediach społecznościowych, produkty, memy, dyskusje i kolejne treści rozwijające zainteresowanie danym tytułem. Dużą rolę odgrywa tu również hype – narastające oczekiwanie i poczucie, że „wszyscy o tym mówią”. Marki doskonale wiedzą, jak wykorzystać takie momenty i podpinają swoje działania promocyjne pod popularne zjawiska popkulturowe.
Biblioteka również może korzystać z tego mechanizmu. Nie musi konkurować z budżetami marketingowymi wielkich marek – wystarczy, że zauważy moment, w którym określony temat już przyciąga uwagę młodych ludzi, i stworzy wokół niego własną ofertę.
Dobrym przykładem może być gra LEGO Batman, której premierę zaplanowano na 18 września. To tytuł przyciągający uwagę zarówno fanów produkcji superbohaterskich, ale też miłośników klocków. Biblioteka może wykorzystać taki moment, przygotowując tematyczną ekspozycję komiksów, książek i filmów, organizując tydzień z Batmanem albo przygotowując quiz dla młodzieży. Do tego można dodać odpowiednią dekorację, playlistę czy konkurs na własną wersję superbohatera.
Wykorzystanie tematów, które już funkcjonują w świecie młodych ludzi, to idealny pretekst do pierwszego kontaktu z biblioteką. A skoro młody odbiorca przyszedł do niej dla Batmana, warto pokazać mu, co jeszcze może w niej znaleźć. Co ważne chęć nawiązania do danego bohatera nie musi zamykać się w określonej konwencji. Młodzi odbiorcy docenią chęć zrozumienia ich kodu kulturowego.
Gry w bibliotece – sposób na zaangażowanie młodzieży
Jeśli zastanawiamy się, jak przyciągnąć młodzież do biblioteki, warto pomyśleć o grach w szerszym kontekście. Dobrze zaprojektowana gra terenowa, miejska, escape room czy wielkoformatowa planszówka pozwalają zaprosić młodych ludzi do biblioteki nie tylko po książkę, ale po konkretne doświadczenie.
Gra może być też sposobem na promocję czytelnictwa. Fabuła może prowadzić do książek, bohaterowie literaccy mogą stać się uczestnikami rozgrywki, a znajomość tekstu może być jednym z elementów potrzebnych do rozwiązania zagadki.
Jak przyciągnąć młodzież do biblioteki poprzez gry?
Gra pozwala opowiedzieć nawet trudny lub pozornie mało atrakcyjny temat poprzez przygodę, rywalizację i działanie. Zamiast słuchać o historii czy ekologii, młody odbiorca może wejść w konkretną sytuację i samodzielnie coś zrobić.
„Utopce z Mysłowic i skarb rozbójników” wykorzystują lokalne legendy, ale podają je w konwencji przygodowej gry o poszukiwaniu skarbu. Dzięki temu regionalne dziedzictwo nie brzmi jak kolejna lekcja historii, tylko staje się elementem świata, który można odkrywać.
W „TO JEST NAPAD! Na tropie Powstania Styczniowego” historia również została pozbawiona szkolnego tonu. Gracze rozbudowują obóz i organizują napady na dyliżanse, a wydarzenia historyczne stają się tłem dla rozgrywki. Jest tu również miejsce na humor i dystans, co pomaga przełamać pietyzm często towarzyszący opowiadaniu o historii.
Z kolei „Ekologiczne eksperymenty Ernesta” wykorzystują temat, który jest ważny dla młodego pokolenia. Zamiast jednak mówić o ekologii, pozwalają jej doświadczyć dzięki grywalizacji. Uczestnicy prowadzą obserwacje terenowe, podejmują decyzje i rozwiązują zadania, łącząc edukację z aktywnością.
Te przykłady pokazują, że gry dla młodzieży w bibliotece mogą opierać się na bardzo różnych tematach. Kluczowe jest nie tylko to, o czym opowiadamy, ale przede wszystkim to, co młody odbiorca może z tym tematem zrobić.
Warsztaty dla młodzieży – nie tylko sposób na spędzenie czasu
Odpowiedź na pytanie jak przyciągnąć młodzież do biblioteki nie zawsze musi oznaczać organizowanie wydarzeń związanych bezpośrednio z książkami. Czasami lepszym pomysłem będzie stworzenie przestrzeni, w której młodzi mogą coś zrobić, stworzyć i nauczyć się nowej umiejętności.
Podcast to jeden z przykładów. Młodzież może wybrać temat, przygotować scenariusz, nauczyć się podstaw nagrywania i montażu, a następnie stworzyć własny cykl audycji. Biblioteka staje się wtedy nie tylko miejscem dostępu do treści, ale również miejscem ich tworzenia.
Podobnie można pracować nad krótkimi filmami, fotografią, projektowaniem gier, komiksem, ilustracją czy storytellingiem. Takie warsztaty dla młodzieży mogą być początkiem pasji, którą uczestnicy będą rozwijać również poza biblioteką.
Jak przyciągnąć młodzież do biblioteki bez udawania, że jest się „cool”?
Młodzi ludzie z łatwością zauważają, gdy ktoś jest z nimi nieszczery i na siłę stara się wkraść w ich łaski, udając „młodzieżowość”. Łatwo jest zrazić do siebie młodych i narazić na śmieszność, próbując na siłę mówić językiem młodzieży.
Znacznie skuteczniejsze może być zaproszenie jej do współtworzenia działań. Młodzi mogą zdecydować, jaki temat będzie miała wystawa, przygotować playlistę, wymyślić pytania do quizu albo współtworzyć grę. Biblioteka przestaje być tylko miejscem, które przygotowuje „atrakcje dla młodzieży”, ale przestrzenią, w której młodzież rzeczywiście ma coś do powiedzenia.
Punktem wyjścia do budowania dobrej oferty dla młodzieży powinno być więc poznanie jej zainteresowań i autentyczne zaciekawienie się tym, co jest dla niej ważne. Nie chodzi o to, żeby bibliotekarz znał każdy trend, grę czy serial. Ważne, żeby potrafił zapytać, posłuchać i wyciągnąć z tych rozmów wnioski dla swojej oferty. Pomóc w tym mogą również szkolenia z pracy z młodzieżą i dla młodzieży, które pokazują, jak lepiej rozpoznawać jej potrzeby, zainteresowania i sposoby komunikacji.
Od wydarzenia do miejsca, do którego chce się wracać
Pytanie jak przyciągnąć młodzież do biblioteki warto zamienić na inne: jak sprawić, żeby młodzi ludzie mieli powód, żeby do niej wrócić? Czasem tym powodem będzie premiera filmu, innym razem gra, warsztaty, spotkanie albo konkretny temat. Najważniejsze, żeby za tym pretekstem czekała przestrzeń, w której można coś przeżyć, stworzyć, poznać innych i znaleźć kolejne zainteresowania.
